Ադրբեջանը վաղուց հայտնի է որպես Իսրայելի տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության «սյուն» եւ «Մոսադ» օպերատորների հանգույց
Իրանի նախագահ Մասուդ Պեզեշկյանը կոչ է արել Ադրբեջանին հետաքննել այն տեղեկությունները, թե իսրայելական անօդաչու թռչող սարքերն ու միկրո թռչող սարքերն օգտագործել են իր օդային տարածքը Իրանի վրա վերջին հարձակումների ժամանակ:
Հունիսի 27-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ հեռախոսազրույցում Պեզեշկյանը խնդրել է պարզաբանումներ եւ ճշտություն «սիոնիստական ռեժիմի» կողմից ենթադրյալ օդային տարածքի խախտման վերաբերյալ:
Պեզեշկյանի պաշտոնական կայքի փոխանցմամբ՝ նա երախտագիտություն է հայտնել Ադրբեջանի ժողովրդին եւ կառավարությանը՝ Իսրայելի հարձակման ժամանակ ցուցաբերած համերաշխության համար, սակայն ընդգծել է մեղադրանքների լրջությունը:
«Միջուկային օբյեկտների վրա հարձակվելը մարդկության դեմ հանցագործություն է, նույնիսկ պատերազմի ժամանակ»,- ասել է Պեզեշկյանը՝ քննադատելով ինչպես Իսրայելի գործողությունները, այնպես էլ միջազգային հանրության լռությունը: «ՄԱԿ-ը չդատապարտեց ագրեսիան, եւ Միացյալ Նահանգները, հերքելով ներգրավվածությունը, պատերազմի ութերորդ օրը ռմբակոծեց մեր միջուկային կայանները»։
Իրանի նախագահը վերահաստատել է, որ Իրանը ձգտում է խաղաղ հարաբերություններ ունենալ իր հարեւանների հետ եւ հարգում է նրանց ինքնիշխանությունը: Նա նշել է, որ անձամբ կապ է հաստատել տարածաշրջանային ղեկավարների հետ՝ կրկնելու Իրանի հանձնառությունը խաղաղությանը եւ կայունությանը։
Ալիեւը, ի պատասխան, հերքել է այն մեղադրանքները, թե իսրայելական ինքնաթիռներն օգտագործում են Ադրբեջանի օդային տարածքը՝ նշելով, որ «Ադրբեջանը լիովին վերահսկում է իր երկինքը» եւ թույլ չի տա իր օդային տարածքի որեւէ օգտագործում Իրանի դեմ հարձակումների համար։ Նա Իրանին անվանել է «բարեկամական եւ եղբայրական» ազգ եւ ողջունել ներկայիս հրադադարը։
Սակայն նույն օրը իսրայելական լրատվական միջոցները մեջբերեցին պաշտպանության մի անանուն պաշտոնյայի խոսքերը, որոնք պնդում էին, որ իսրայելական ուժերը գործել են Իրանին «մոտ» երկրում վերջին հակամարտության ժամանակ։ Թեեւ ոչ մի երկիր չի նշվել, զեկույցը վերսկսել է Իրանի երկարատեւ մտահոգությունները Իսրայելի հետ Ադրբեջանի սերտ կապերի վերաբերյալ։
Վերջին տարիներին Ադրբեջանն ու Իսրայելը գնալով ավելի են համախմբվել։ Ստոկհոլմի խաղաղության միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի (SIPRI) տվյալներով՝ 2016-2020 թվականներին Ադրբեջանի զենքի հիմնական ներմուծման գրեթե 70 տոկոսը եկել է Իսրայելից։
Բաքուն նաեւ մատակարարում է Իսրայելի նավթի 50 տոկոսը՝ նույնիսկ ավելացնելով արտահանումը՝ չնայած Գազայում պաղեստինցիների ցեղասպանության պատճառով Թել Ավիվին բոյկոտելու կոչերին։
2023 թվականին Ադրբեջանը դեսպանություն է բացել Թել Ավիվում՝ ավելի լարելով հարաբերությունները Թեհրանի հետ։
Այս տարվա սկզբին «Բեգին-Սադաթ» միջազգային հետազոտությունների կենտրոնը նկատել էր, որ Ադրբեջանը վաղուց հայտնի է որպես Իսրայելի տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության «հենասյուներից» մեկը եւ իսրայելական հետախուզական գործողությունների բազա:
Կենտրոնը նշել է, որ 2012 թվականին Լոնդոնի «Թայմս» օրաթերթը հայտնել է, որ Ադրբեջանում ակտիվ են տասնյակ իսրայելական հետախուզական օպերատորներ՝ վկայակոչելով «Մոսադ» օպերատորներից մեկին:
«Եթե իսրայելական ինքնաթիռները ցանկանում են վայրէջք կատարել Ադրբեջանում [Իրանի վրա] հարձակումից հետո, նրանց հավանաբար թույլ կտրվի դա անել։ Իսրայելը խորապես արմատավորված է Ադրբեջանի մեջ եւ եղել է վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում»,- նույն թվականին գրել է Foreign Policy ամսագիրը ։
Թեհրանը կոչ է անում Բաքվին հետաքննել այն տեղեկությունները, որ Իսրայելն օգտագործել է Ադրբեջանի օդային տարածքը Իրանը ռմբակոծելու համար
Շահումյան Հասարակական Կազմակերպություն, 28/06/2025
