ԱՄՆ-ի քաղաքական կյանքում վերջին տարիներին ավելի հաճախ են հայտնվում գործիչներ, որոնք բացահայտ խոսում են սոցիալական արդարության, տնտեսական անհավասարության և աշխատավորների իրավունքների մասին։ Այդ գործիչներից ամենահայտնիներից մեկը Նյու Յորքի քաղաքապետ Զոհրան Մամդանին է։
Մամդանին ներկայացնում է Դեմոկրատական կուսակցության ձախ թևը և իրեն կապում է ժողովրդավարական սոցիալիզմի գաղափարների հետ։ Նրա հիմնական ուղերձն այն է, որ տնտեսությունը պետք է ծառայի հասարակության մեծամասնությանը, ոչ թե միայն ամենահարուստ շերտերին։
Նա առաջարկում է ընդլայնել սոցիալական ծրագրերը, կառուցել ավելի շատ մատչելի բնակարաններ, պաշտպանել վարձակալների իրավունքները, բարձրացնել աշխատավորների սոցիալական երաշխիքները, ամրապնդել արհմիությունների դիրքերը։
Այս մոտեցումները շատերին հիշեցնում են եվրոպական սոցիալ-դեմոկրատական մոդելը, որտեղ պետությունն ավելի ակտիվ դեր ունի կրթության, առողջապահության և սոցիալական պաշտպանության ոլորտներում։
Սակայն այստեղ կարևոր է հասկանալ գաղափարական տարբերությունները։
Ժողովրդավարական սոցիալիզմը, որի կողմնակիցն է Մամդանին, նպատակ ունի բարեփոխել կապիտալիստական համակարգը՝ ընտրությունների, օրենսդրության և սոցիալական ծրագրերի միջոցով։ Այն ընդունում է բազմակուսակցական քաղաքական համակարգը, մասնավոր սեփականության գոյությունը և շուկայական տնտեսությունը, սակայն ձգտում է սահմանափակել շուկայի բացասական հետևանքները՝ պետության ակտիվ մասնակցությամբ։
Այս համեմատությունը ցույց է տալիս, որ թեև Մամդանին պաշտպանում է ավելի ձախ տնտեսական քաղաքականություն, նրա ծրագրերը հիմնականում ուղղված են գործող համակարգի ներսում փոփոխություններ իրականացնելուն, այլ ոչ թե ամբողջ տնտեսական համակարգը փոխելուն։
Այնուամենայնիվ, նրա քաղաքական հաջողությունը վկայում է, որ նույնիսկ ԱՄՆ-ում աճում է հետաքրքրությունը սոցիալական արդարության, եկամուտների անհավասարության, մատչելի բնակարանների և աշխատավորների իրավունքների հարցերի նկատմամբ։ Նա բարձր եկամուտ ունեցողների համար ավելի բարձր հարկեր է սահմանում։
Հարցը, որն այսօր քննարկվում է ոչ միայն Ամերիկայում, այլև աշխարհի շատ երկրներում, հետևյալն է. կարո՞ղ են սոցիալական բարեփոխումները էապես նվազեցնել անհավասարությունը, թե՞ դրա համար անհրաժեշտ են ավելի խորքային տնտեսական փոփոխություններ։
Այս հարցի պատասխանը տարբեր քաղաքական ուժեր տալիս են տարբեր կերպ։ Իսկ վերջնական գնահատականը թողնում ենք ձեզ՝ մեր դիտողներին։
Եթե տեսանյութը հետաքրքիր էր, բաժանորդագրվեք ալիքին, լայք արեք և գրեք ձեր կարծիքը մեկնաբանություններում։
